Podejście Gestalt w terapii wprowadzili i rozwinęli w latach 40 i 50 XX wieku Frederic (Fritz) Perls, jego żona Laura, a także Paul Goodman w Stanach Zjednoczonych. Wyłoniło się w drodze integracji wielu podejść i filozoficznych koncepcji. Były wśród nich: tradycyjna psychoanaliza, psychologia postaci, fenomenologia, egzystencjalizm, psychoanaliza interpersonalna, praca z ciałem lansowana przez Reicha, holizm, teoria pola, buddyzm zen, psychodrama i teatr.
Gestalt jest psychoterapią humanistyczno-doświadczeniową i jednym z najbardziej charakterystycznych i najintensywniej rozwijających się współcześnie nurtów psychoterapeutycznych.
W terapii Gestalt człowieka widzi się holistycznie, jako kompletną osobę, którą stanowią współdziałające ze sobą i tworzące całość: ciało, emocje, myśli, doznania cielesne i spostrzeżenia. Jako osobę żyjącą w swoim kontekście, który na nią oddziałuje. Na całościowość składa się także to, jak człowiek konstruuje swój świat, jak tworzy to, kim jest. Samo słowo „Gestalt” tłumaczone z niemieckiego znaczy „zorganizowana całość, postać”. Pojęcie to podkreśla konieczność całościowego i zintegrowanego ujmowania doświadczeń, a nie dzielenie ich na dające się wyodrębnić fragmenty.
Gestalt kładzie akcent na świadomość aktualnego doświadczenia, na „tu i teraz”, w którym ujawniają się ewentualne niedokończone figury, niewyrażone uczucia, utrwalone wzorce spostrzegania i zachowania z przeszłych doświadczeń. Te niedokończone lub utrwalone postacie powstrzymują rozwój i uniemożliwiają przeżywanie swojego życia w sposób satysfakcjonujący i bycie w pełni w „tu i teraz”. Domagają się domknięcia, stąd w życiu dorosłym pojawia się podświadoma potrzeba powtarzania wcześniej ustalonych i utrwalonych wzorców myślenia i postępowania, mimo, że nie tylko straciły one swoją funkcję przystosowawczą, ale często są dla jednostki destrukcyjne.
Organizm nieustannie próbuje utrzymać równowagę, która jest zaburzana przez jego wciąż pojawiające się potrzeby, ale też nieustannie przywracana poprzez ich zaspokajanie. Terapia Gestalt opiera się po części na uzyskiwaniu pogłębionej świadomości, tak aby naturalny proces funkcjonowania danej osoby mógł powrócić do właściwego stanu. Cytując Gary’ego Yontefa: „Świadomość jest rodzajem doświadczenia, które można zdefiniować jako pozostawanie w kontakcie z własnym istnieniem, z tym co jest”. Wyróżnia się trzy rodzaje świadomości: wewnętrzną (świadomość ciała, wszelkich doznań cielesnych oraz uczuć), zewnętrzną (doznania związane z pięcioma zmysłami, a także z mówieniem i poruszaniem się; czyli funkcje związane z kontaktem) oraz pośrednią (świadomość fantazji, myśli i wyobrażeń).
Jednym z najbardziej leczących czynników w psychoterapii Gestalt jest relacja terapeutyczna. W bezpiecznym, opartym na dialogu, otwartości i zaufaniu kontakcie klient może w pełni uświadomić sobie kim jest, ze wszystkimi swoimi potrzebami, uczuciami i sprzecznościami. Pogłębianie świadomości siebie samego, osadzone w relacji terapeutycznej jest bazą do zmiany, do doświadczania nowych sposobów funkcjonowania, a skutkiem tego do odpowiedzialnego kierowania sobą i swoim życiem, realizacji potrzeb oraz nawiązywania autentycznego kontaktu z innymi ludźmi.